Refik — हवा गुणवत्ता

हवा गुणवत्ता

सध्याचा हवा गुणवत्ता निर्देशांक आणि प्रदूषक पातळी

सिवास, तुर्कीये

दैनिक हवा गुणवत्ता अंदाज. PM2.5, PM10, O₃, NO₂, SO₂, CO.

हवा गुणवत्ता

31
ठीक
युरोपीय AQI
मुख्य प्रदूषक: O₃
020406080100+

हवेची गुणवत्ता स्वीकारार्ह आहे. अत्यंत संवेदनशील व्यक्तींनी दीर्घकाळ बाहेरील शारीरिक श्रम मर्यादित करण्याचा विचार करावा.

010203040506005010015010:0016:0022:0004:0010:0016:0022:0004:0010:0016:0022:0004:0009:00
तासाभराचा अंदाज
AQI · PM2.5 μg/m³
10:00313
11:00333
12:00363
13:00383
14:00413
15:00463
16:00443
17:00433
18:00423
19:00383
20:00363
21:00343
22:00303
23:00263
00:00243
01:00213
02:00194
03:00174
04:00144
05:00114
06:0094
07:00163
08:00243
09:00332
PM2.5
2.5μg/m³
17% WHO मर्यादेच्याचांगले
PM10
3.0μg/m³
7% WHO मर्यादेच्याचांगले
ओझोन (O₃)
78.7μg/m³
79% WHO मर्यादेच्याचिंताजनक
NO₂
0.7μg/m³
3% WHO मर्यादेच्याचांगले
SO₂
0.7μg/m³
2% WHO मर्यादेच्याचांगले
CO
134.5μg/m³
3% WHO मर्यादेच्याचांगले
दैनिक हवा गुणवत्ता अंदाज
आज37ठीक26–46
सोम35ठीक9–57
मंगळ38ठीक18–59
बुध38ठीक17–59
गुरु35ठीक21–56
युरोपियन AQI मापदंड
0–20
चांगली
वायू प्रदूषणाचा अल्प किंवा कोणताही धोका नाही.
21–40
ठीक
बहुतेकांसाठी स्वीकार्य; अत्यंत संवेदनशील व्यक्तींना लक्षणे जाणवू शकतात.
41–60
मध्यम
मुले, वृद्ध आणि आजारी व्यक्तींनी बाहेरील दीर्घ श्रम मर्यादित करावे.
61–80
खराब
प्रत्येकाला परिणाम जाणवू शकतात; संवेदनशील गटांना अधिक धोका.
81–100
खूप खराब
आणीबाणीच्या परिस्थितींसाठी आरोग्य चेतावणी; सर्वजण प्रभावित होऊ शकतात.
100+
धोकादायक
आरोग्य अलर्ट: सर्वांना गंभीर परिणाम — बाहेरील वेळ मर्यादित ठेवा.

युरोपीय हवा गुणवत्ता निर्देशांक 0 (सर्वोत्तम) ते 100+ (सर्वात वाईट) असा आहे. हा कणिक पदार्थ आणि वायू प्रदूषकांच्या मोजमापांना एका संख्येत एकत्र करतो.

हे प्रदूषक काय आहेत?
PM2.5 — 2.5 मायक्रोमीटरपेक्षा लहान सूक्ष्म कणिक पदार्थ. हे कण नाक आणि घसा ओलांडून फुप्फुसांमध्ये खोलवर आणि रक्तप्रवाहातही प्रवेश करू शकतात. मुख्य स्रोतांमध्ये वाहन उत्सर्जन, औद्योगिक प्रक्रिया आणि जंगलातील आग यांचा समावेश होतो.
PM10 — 10 मायक्रोमीटरपेक्षा लहान मोठे कण, ज्यात धूळ, परागकण आणि रस्त्याच्या पृष्ठभागाची झीज यांचा समावेश आहे. PM2.5 पेक्षा मोठे असले तरी ते श्वसन त्रास आणि दमा वाढवतात.
O₃ — जमिनीस्तरीय ओझोन थेट उत्सर्जित होत नाही — जेव्हा नायट्रोजन ऑक्साइड आणि अस्थिर सेंद्रिय संयुगे सूर्यप्रकाशात अभिक्रिया करतात तेव्हा तयार होतो. उन्हाळ्यात दुपारी जास्त असतो. दम्याचे झटके येऊ शकतात आणि फुप्फुसांची कार्यक्षमता कमी करू शकतो.
NO₂ — नायट्रोजन डायऑक्साइड मुख्यतः वाहनांच्या इंजिन आणि वीज प्रकल्पांतून येतो. हा श्वसनमार्गाच्या अस्तरात जळजळ निर्माण करतो, ज्यामुळे फुप्फुसे संसर्गास अधिक संवेदनशील होतात.
SO₂ — सल्फर डायऑक्साइड गंधकयुक्त जीवाश्म इंधन जाळल्याने बाहेर पडतो, विशेषतः कोळसा आणि तेल. अल्प संपर्कातही श्वसनमार्ग अरुंद होऊ शकतो, विशेषतः दमा असलेल्या लोकांमध्ये.
CO — कार्बन मोनॉक्साइड इंधनाच्या अपूर्ण दहनातून निर्माण होणारा गंधहीन वायू आहे. बाहेर, हा प्रामुख्याने वाहतुकीतून येतो. उच्च पातळीवर रक्ताची ऑक्सिजन वाहून नेण्याची क्षमता कमी करतो.
धूळ (AOD) — 550nm वर AOD. 0.3 पेक्षा जास्त = सहारा धूळ.

हवा गुणवत्ता सामान्य प्रश्न

हवा गुणवत्ता निर्देशांक म्हणजे काय?

युरोपियन AQI हा ० ते १००+ पर्यंतचा एक आकडा आहे जो हवा किती स्वच्छ किंवा प्रदूषित आहे हे सांगतो. हे सूक्ष्म कणांचे (PM2.5, PM10) आणि वायूंचे (ओझोन, NO₂, SO₂) मोजमाप एकत्र करून एकच गुण देते. आकडा जितका जास्त, तितकी हवेची गुणवत्ता वाईट आणि आरोग्याचा धोका जास्त.

वायू प्रदूषणास कोण सर्वात जास्त संवेदनशील आहे?

मुले, वृद्ध, गर्भवती महिला आणि दमा, COPD किंवा हृदयरोग असलेले लोक सर्वात असुरक्षित असतात. मध्यम प्रदूषण पातळी (AQI ४१–६०) देखील या गटांमध्ये लक्षणे उत्पन्न करू शकते. खेळाडू आणि बाहेर काम करणाऱ्यांनाही श्वासोच्छ्वासाचा वेग जास्त असल्याने अधिक धोका असतो.

मी स्वतःचे संरक्षण कसे करू शकतो?

अधिक प्रदूषणाच्या दिवशी: खिडक्या बंद ठेवून घरात राहा, HEPA फिल्टर असलेले एअर प्युरिफायर वापरा, जोरदार बाहेरील व्यायाम टाळा (विशेषतः व्यस्त रस्त्यांजवळ) आणि उपक्रम आखण्यापूर्वी AQI अंदाज तपासा. मध्यम दिवशीही संवेदनशील व्यक्तींनी दीर्घकाळ बाहेरील शारीरिक श्रम मर्यादित ठेवावेत.

हवेची गुणवत्ता सामान्यतः कधी सर्वात वाईट असते?

ओझोन उन्हाळ्यात गरम, सूर्यप्रकाशी दुपारी सर्वोच्च पातळीला पोहोचते. कण प्रदूषण (PM2.5) हिवाळ्यात गरम करणे आणि तापमान उलथापालथीमुळे जमिनीजवळ प्रदूषके अडकतात तेव्हा अनेकदा सर्वात वाईट असते. रश-आवर वाहतुकीमुळे सकाळी आणि संध्याकाळी NO₂ ची पातळी वाढते. धुळीचे वादळ आणि वणव्यांमुळे कधीही अचानक तीव्र वाढ होऊ शकते.
डेटा: Copernicus CAMS · CC-BY-4.0