Το φαινόμενο της «Αστικής Θερμικής Νησίδας» εξηγεί γιατί οι θερμοκρασίες στο κέντρο μιας πόλης είναι πάντα υψηλότερες από ό,τι στις αγροτικές περιοχές. Αυτή η διαφορά οφείλεται κυρίως στα υλικά κατασκευής (άσφαλτος και τσιμέντο), την έλλειψη πρασίνου και τη θερμότητα που παράγεται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τα κτίρια.
Γιατί ο Καιρός στις Πόλεις Είναι Πάντα Πιο Ζεστός από την Περιφέρεια;
Το φαινόμενο της «Αστικής Θερμικής Νησίδας» και οι τρεις βασικές αιτίες
Οι κάτοικοι των μεγάλων πόλεων βιώνουν συχνά την εξής αντίθεση: το κέντρο της πόλης είναι σημαντικά θερμότερο από τις γύρω αγροτικές ή περιαστικές περιοχές, ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και τις βραδινές ώρες. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται «Αστική Θερμική Νησίδα» (Urban Heat Island - UHI) και έχει απολύτως τεκμηριωμένη επιστημονική εξήγηση.
1. Υλικά Κατασκευής και Απορρόφηση Θερμότητας
Ο κυριότερος λόγος για τη δημιουργία της θερμικής νησίδας είναι η φύση των υλικών που κυριαρχούν στις πόλεις:
- Τσιμέντο και Άσφαλτος: Το σκυρόδεμα, η άσφαλτος και τα κεραμίδια απορροφούν και αποθηκεύουν τεράστιες ποσότητες ηλιακής ακτινοβολίας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Σε αντίθεση με το φυσικό έδαφος ή τη βλάστηση, αυτά τα υλικά έχουν χαμηλή «ανακλαστικότητα» και υψηλή «θερμοχωρητικότητα».
- Αδυναμία Ψύξης: Το βράδυ, τα κτίρια και οι δρόμοι απελευθερώνουν αργά αυτή τη θερμότητα, με αποτέλεσμα η πόλη να παραμένει ζεστή, ενώ η περιφέρεια (που αποτελείται από φυσικό έδαφος) έχει ήδη ψυχθεί.
2. Η Έλλειψη Πρασίνου και Υγρασίας
Η απουσία φυσικών μηχανισμών ψύξης εντείνει το φαινόμενο.
- Εξατμισοδιαπνοή: Τα φυτά και τα δέντρα ψύχουν τον αέρα μέσω της διαδικασίας της εξατμισοδιαπνοής (transpiration) – δηλαδή, απελευθερώνουν υγρασία. Στις πόλεις, το πράσινο είναι περιορισμένο, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει αυτός ο φυσικός κλιματισμός.
- Απορροή Νερού: Στις πόλεις, το νερό της βροχής απορρέει γρήγορα στα φρεάτια και τους υπονόμους, αντί να εξατμίζεται και να ψύχει την επιφάνεια του εδάφους.
3. Η Ανθρώπινη Θερμότητα
Οι δραστηριότητες που σχετίζονται με τον υψηλό πληθυσμό παράγουν επιπλέον τεχνητή θερμότητα.
- Κλιματισμός: Τα κλιματιστικά μηχανήματα αντλούν θερμότητα από τα κτίρια και την εκπέμπουν στους δρόμους, αυξάνοντας τη συνολική θερμοκρασία του αστικού περιβάλλοντος.
- Οχήματα και Βιομηχανία: Η κυκλοφορία των οχημάτων και η λειτουργία των βιομηχανικών μονάδων παράγουν καυσαέρια και θερμότητα που εγκλωβίζεται ανάμεσα στα ψηλά κτίρια.
Η αντιμετώπιση της Αστικής Θερμικής Νησίδας απαιτεί περισσότερο πράσινο (π.χ. πράσινες στέγες), χρήση ανακλαστικών υλικών και καλύτερο αστικό σχεδιασμό.
