Η «Εκδίκηση» του Χειμώνα: Γιατί τα Ακραία Πλημμυρικά Φαινόμενα Γίνονται Όλο και πιο Συχνά;

Κλιματική κρίση, τσιμεντοποίηση και η αδυναμία των υποδομών: Η τριπλή απειλή

Οι εικόνες των πλημμυρισμένων πόλεων και των κατολισθήσεων σε περιοχές όπως η Θεσσαλία, η Ήπειρος και το Ιόνιο έχουν γίνει δυστυχώς συχνό φαινόμενο. Η αύξηση της συχνότητας και της έντασης των πλημμυρικών φαινομένων δεν είναι τυχαία, αλλά οφείλεται σε μια σύνθετη αλληλεπίδραση της κλιματικής κρίσης με χρόνια προβλήματα χωροταξίας και υποδομών.

1. Η Κλιματική Κρίση και η Ένταση των Βροχών

Η πιο βασική αιτία είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία δεν σημαίνει μόνο αύξηση της μέσης θερμοκρασίας, αλλά κυρίως αύξηση της έντασης των ακραίων φαινομένων.

• Πολλαπλασιασμός Ενέργειας: Η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει την ποσότητα υδρατμών στην ατμόσφαιρα. Περισσότεροι υδρατμοί σημαίνουν ότι, όταν βρέχει, η βροχή πέφτει με πολύ μεγαλύτερη ένταση σε μικρότερο χρονικό διάστημα.
• "Καταιγίδες-Εξπρές": Τα βαρομετρικά χαμηλά γίνονται πιο δυναμικά και κινούνται πιο αργά ή παραμένουν στάσιμα πάνω από μια περιοχή, «αδειάζοντας» τεράστιες ποσότητες νερού σε λίγες μόνο ώρες, κάτι που οι υποδομές αδυνατούν να διαχειριστούν.

2. Η Αδυναμία της Υποδομής και των Ρεμάτων

Ακόμα και αν η βροχή ήταν φυσιολογική, οι υποδομές μας συχνά αποτυγχάνουν να την διαχειριστούν:

• Τσιμεντοποίηση: Στις πόλεις, η άσφαλτος και το τσιμέντο έχουν αντικαταστήσει το φυσικό έδαφος. Το νερό δεν μπορεί να απορροφηθεί και τρέχει ανεξέλεγκτα, δημιουργώντας πλημμύρες.
• Μπάζωμα Ρεμάτων: Πολλά φυσικά ρέματα και χείμαρροι, που λειτουργούσαν ως αποδέκτες, έχουν μπαζωθεί ή έχουν μετατραπεί σε δρόμους και κτίρια. Αυτό αναγκάζει το νερό να βρει διέξοδο μέσα από το αποχετευτικό δίκτυο, το οποίο δεν είναι σχεδιασμένο για τέτοιους όγκους.

3. Ερημοποίηση και Καταστροφή των Δασών

Η καταστροφή των δασών από πυρκαγιές και η ερημοποίηση του εδάφους δημιουργούν ένα «τέλειο» πλημμυρικό σενάριο:

• Καμένες Εκτάσεις: Σε περιοχές που έχουν πληγεί από πυρκαγιές, το έδαφος έχει χάσει την ικανότητα να απορροφά νερό, λειτουργώντας ως τσιμέντο. Το νερό τρέχει στην επιφάνεια, παρασύροντας λάσπη και φερτά υλικά.
• Κατολισθήσεις: Η αποψίλωση και οι έντονες βροχοπτώσεις αποσταθεροποιούν τις πλαγιές (όπως είδαμε στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία), προκαλώντας κατολισθήσεις και κόβοντας δρόμους.

Η αντιμετώπιση απαιτεί έναν συνδυασμό: μείωση των εκπομπών, αναβάθμιση των υποδομών (αντιπλημμυρικά έργα) και επαναφορά της φύσης στους αστικούς ιστούς.