Climate experts share their predictions for how weather patterns will evolve in Greece throughout 2026, based on current climate trends and modeling data.
Η κλιματική αλλαγή δεν είναι πια μέλλον – είναι παρόν. Με βάση τις πιο πρόσφατες επιστημονικές μελέτες, το 2026 σηματοδοτεί την αρχή μιας κρίσιμης εικοσαετίας (2026-2045) κατά την οποία η Ελλάδα θα βιώσει μετρήσιμες και μόνιμες αλλαγές στο κλίμα της. Ας δούμε τι προβλέπουν οι ελληνικοί και διεθνείς κλιματολόγοι.
Τι Δείχνουν οι Επιστημονικές Έρευνες
Σύμφωνα με την εκτενή έρευνα της διαΝΕΟσις σε συνεργασία με την ερευνητική ομάδα του καθηγητή του ΕΚΠΑ Κωνσταντίνου Καρτάλη, η οποία εξέτασε 850 διαφορετικές περιοχές της χώρας και 21 κλιματικούς δείκτες, η περίοδος 2026-2045 θα φέρει σημαντικές μεταβολές που θα επηρεάσουν την καθημερινότητα όλων των Ελλήνων.
Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος μέσω της Επιτροπής Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) και του έργου LIFE-IP AdaptInGR (2019-2026) έχει επικαιροποιήσει τις προβλέψεις της για τις κλιματικές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και κοινωνία.
Βασικό Συμπέρασμα
Η δεκαετία του 2050 περιλαμβάνει το σημείο καμπής, πέραν του οποίου η ανθρωπογενής παρέμβαση στο κλίμα θα είναι μη αναστρέψιμη. Αυτό καθιστά τις επόμενες δύο δεκαετίες κρίσιμες για τη λήψη μέτρων προσαρμογής.
Θερμοκρασία: Πόσο θα Ανέβει ο Υδράργυρος
Βραχυπρόθεσμες Προβλέψεις (2026-2045)
Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, η μέση θερμοκρασία στην Ελλάδα μέχρι τα μέσα του αιώνα θα αυξηθεί από 1,2°C έως 2°C ανάλογα με το σενάριο εξέλιξης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου.
Παράδειγμα: Αθήνα
Η μέση θερμοκρασία στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας την περίοδο 1971-2000 ήταν 15,6°C. Μέχρι το 2045, αυτή αναμένεται να ανέβει στους 17-17,6°C, με πιο έντονες αυξήσεις στην ανατολική Ελλάδα που μπορεί να φτάσουν έως 2,5°C.
Μακροπρόθεσμες Προβλέψεις (2046-2065 και πέρα)
Αν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα, οι προβολές για το τέλος του αιώνα είναι ακόμα πιο ανησυχητικές:
- Νότια Ελλάδα (συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας): Αύξηση 6-8°C στις μέγιστες θερμοκρασίες του Ιουλίου
- Κεντρική και Βόρεια Ελλάδα: Αύξηση 8-10°C στις μέγιστες θερμοκρασίες
- Ελάχιστες θερμοκρασίες: Αύξηση 6-7°C στη νότια Ελλάδα και 7-8°C στη βόρεια
Τι Σημαίνει Αυτό στην Πράξη;
- Περισσότερες θερμές μέρες: Μετά το 2046, η Ελλάδα θα έχει 15-20 περισσότερες εξαιρετικά θερμές μέρες ετησίως
- Επικίνδυνοι καύσωνες: Στη νότια Ευρώπη αναμένονται πάνω από 60 ημέρες με επικίνδυνες για την υγεία συνθήκες κάθε καλοκαίρι
- Τροπικές νύχτες: Αύξηση των νυχτών με θερμοκρασία πάνω από 26°C, επηρεάζοντας την ποιότητα ύπνου
- Θνησιμότητα: Για κάθε 1°C αύξησης πάνω από 34°C, η ημερήσια θνησιμότητα αυξάνεται κατά 3%
Βροχοπτώσεις: Λιγότερο Νερό, Πιο Έντονα Φαινόμενα
Γενική Τάση
Οι περισσότερες περιοχές της Ελλάδας κατέγραψαν αρνητική τάση στις βροχοπτώσεις κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, με μειώσεις που κυμαίνονται από 10% στην Ανατολική Ελλάδα έως 20% στη Δυτική Ελλάδα.
Οι κλιματικές προβλέψεις δείχνουν περαιτέρω μείωση των βροχοπτώσεων μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα:
- Ετήσια μείωση: Έως 17% μέχρι το τέλος του αιώνα σε σχέση με την περίοδο 1961-1990
- Καλοκαιρινές βροχοπτώσεις: Κίνδυνος μείωσης έως 47% σε σενάρια υψηλών εκπομπών
- Περιφερειακές διαφορές: Η Ανατολική Πελοπόννησος αναμένεται να δεχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα
Το Παράδοξο: Λιγότερη Βροχή, Περισσότερες Πλημμύρες
Αν και οι συνολικές βροχοπτώσεις μειώνονται, τα φαινόμενα έντονων βροχοπτώσεων προβλέπεται να αυξηθούν σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Αυτό σημαίνει:
- Μεγαλύτερες περίοδοι ξηρασίας
- Πιο έντονες καταιγίδες όταν βρέχει
- Αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών, ειδικά σε αστικές περιοχές
Γιατί; Το ξηρό έδαφος δεν μπορεί να απορροφήσει τις ξαφνικές, έντονες βροχοπτώσεις, οδηγώντας σε πλημμυρικά φαινόμενα και ταυτόχρονα στην απώλεια πολύτιμων υδάτινων πόρων.
Ακραία Καιρικά Φαινόμενα: Η Νέα Κανονικότητα
Πυρκαγιές
Η κλιματική κρίση καθιστά τις δασικές πυρκαγιές:
- 40 φορές πιο πιθανές στην Ισπανία και Πορτογαλία
- 10 φορές πιο πιθανές στην Ελλάδα και Τουρκία
Τα καλοκαίρια 2023-2025 έδωσαν δραματική πρόγευση: Οι πυρκαγιές στην Αττική, Εύβοια, Έβρο και Πελοπόννησο κατέκαψαν εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα, με τις ζημιές να υπερβαίνουν τα 2,3 δισ. ευρώ μόνο την τελευταία διετία.
Πλημμύρες
Οι καταστροφικές πλημμύρες όπως η καταιγίδα Daniel στη Θεσσαλία (2023) δεν είναι πλέον εξαίρεση αλλά κανόνας. Από το 1980 έως το 2021, οι ζημιές από πλημμύρες στην Ευρώπη ανήλθαν σε 258 δισ. ευρώ και αυξάνονται κατά 2% ετησίως.
Θαλάσσιες Θερμοκρασίες και Μεσογειακοί Κυκλώνες
Το καλοκαίρι του 2024, οι επιφανειακές θερμοκρασίες της θάλασσας στο Αιγαίο, το Ιόνιο και το Κρητικό Πέλαγος έφτασαν τοπικά τους 29°C – οι θερμότερες συνθήκες τα τελευταία 40 χρόνια.
Αποτέλεσμα: Αυξημένη πιθανότητα ισχυρών καταιγίδων και μεσογειακών κυκλώνων (medicanes) που μπορούν να προκαλέσουν καταστροφικές πλημμύρες.
Περιοχές σε Κίνδυνο: Η Άνοδος της Στάθμης της Θάλασσας
Η Ελλάδα, με την εκτεταμένη ακτογραμμή της, αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Οι επιστήμονες προειδοποιούν για πιθανή «καταβύθιση» σημαντικών τμημάτων της ακτογραμμής σε διάφορες περιοχές:
Πιο Ευάλωτες Περιοχές
- Θεσσαλονίκη: Μεγάλες εκτάσεις γύρω από το δέλτα του Αξιού αναμένεται να βυθιστούν σε βάθος 50-100 ετών. Η πλατεία Αριστοτέλους μπορεί να είναι βυθισμένη μέχρι το ύψος της Τσιμισκή
- Αττική: Παράκτιες περιοχές σε υψηλό κίνδυνο
- Πελοπόννησος: Ανατολικές παράκτιες ζώνες
- Κρήτη: Παράκτιες οικιστικές ζώνες
- Δωδεκάνησα: Νησιωτικές περιοχές με χαμηλό υψόμετρο
Προειδοποίηση: Οι μισές αμμώδεις παραλίες παγκοσμίως μπορεί να εξαφανιστούν μέχρι το τέλος του αιώνα, εάν δεν μειωθούν σημαντικά τα αέρια του θερμοκηπίου.
Οικονομικές και Κοινωνικές Επιπτώσεις
Γεωργία
Η Θεσσαλία, η «σιτοθήκη της Ελλάδας», βρίσκεται στην πρώτη γραμμή:
- Ερημοποίηση εδάφους: Περιορισμός και υποβάθμιση καλλιεργήσιμων γαιών
- Λειψυδρία: Μειωμένη διαθεσιμότητα νερού για άρδευση
- Απώλειες σοδειών: Από πλημμύρες, ξηρασία και ακραία φαινόμενα
- Αλλαγή καλλιεργειών: Ανάγκη περιορισμού βαμβακιού και αραβοσίτου σε πεδινές εκτάσεις
Τουρισμός
Ο τουριστικός τομέας, που αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, αναμένεται να επηρεαστεί σημαντικά:
- Θετικό: Επιμήκυνση τουριστικής περιόδου σε πολλές περιοχές
- Αρνητικό: Περισσότερα κύματα καύσωνα το καλοκαίρι
- Αρνητικό: Αυξημένη κατανάλωση ενέργειας για ψύξη
- Αρνητικό: Προβλήματα παροχής νερού σε νησιά
- Αρνητικό: Υποβάθμιση θερμικής άνεσης στους καλοκαιρινούς μήνες σε δημοφιλείς προορισμούς (π.χ. Σαντορίνη)
Οικονομικό Κόστος
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα του καλοκαιριού 2025 κόστισαν στην Ευρώπη 43 δισ. ευρώ, με προβλέψεις για 126 δισ. ευρώ έως το 2029. Η Ελλάδα, μαζί με την Κύπρο, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία, κατέγραψε τις μεγαλύτερες ζημιές ως ποσοστό του ΑΕΠ, πάνω από 1%.
Υποδομές
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων επισημαίνει ότι πάνω από 60% των μεταφορικών υποδομών στην Ελλάδα βρίσκονται σε ζώνες υψηλού κλιματικού κινδύνου. Χωρίς εκσυγχρονισμό, οι ζημιές μπορεί να τετραπλασιαστούν ως το 2050.
Δημόσια Υγεία
Οι επιπτώσεις στη δημόσια υγεία είναι πολύπλευρες:
- Αύξηση θερμοπληξιών και θανάτων από καύσωνες
- Επέκταση κλιματικά ευαίσθητων ασθενειών (π.χ. δάγκειος πυρετός)
- Προβλήματα ψυχικής υγείας από ακραία φαινόμενα
- Επιβάρυνση συστημάτων υγείας
Τι Μπορούμε να Κάνουμε; Μέτρα Προσαρμογής
Σε Εθνικό Επίπεδο
Η Ελλάδα έχει κάνει κάποια βήματα:
- Ίδρυση Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης
- Εθνικός Κλιματικός Νόμος
- Έργο LIFE-IP AdaptInGR (2019-2026) με προϋπολογισμό 14,2 εκατ. ευρώ
- Εθνική Στρατηγική Προσαρμογής και 13 Περιφερειακά Σχέδια
- Προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων
Προτεινόμενα Μέτρα
Για τη Γεωργία (π.χ. Θεσσαλία):
- Καλλιεργητικά μέτρα διατήρησης εδάφους
- Μέτρα αποκατάστασης σε περιοχές υψηλού κινδύνου αλάτωσης
- Περιορισμός βαμβακιού και αραβοσίτου σε πεδινές εκτάσεις
- Προτίμηση σιτηρών και λειμωνίων φυτών σε επικλινείς εκτάσεις
Για τις Υποδομές:
- Αντιπλημμυρικά έργα σε παράκτιες περιοχές
- Εκσυγχρονισμός δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης
- Θωράκιση μεταφορικών υποδομών
- Έξυπνα δίκτυα ενέργειας για διαχείριση ζήτησης
Για την Προστασία των Πολιτών:
- Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης
- Σχέδια έκτακτης ανάγκης σε τοπικό επίπεδο
- Ενίσχυση υπηρεσιών πολιτικής προστασίας
- Προγράμματα ευαισθητοποίησης πληθυσμού
Ατομικά Μέτρα Προστασίας
Ως πολίτες, μπορούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και την οικογένειά μας:
- Θερμομόνωση σπιτιού: Μείωση κατανάλωσης ενέργειας και προστασία από ακραίες θερμοκρασίες
- Διαχείριση νερού: Συστήματα συλλογής βρόχινου νερού, οικονομία στην κατανάλωση
- Πρασίνη ενέργεια: Φωτοβολταϊκά, ηλιακοί θερμοσίφωνες
- Δενδροφύτευση: Δέντρα γύρω από κατοικίες μειώνουν τη θερμοκρασία
- Ετοιμότητα: Σχέδιο αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, εφόδια έκτακτης ανάγκης
- Ασφάλιση: Κάλυψη για φυσικές καταστροφές
Συμπέρασμα: Χρόνος για Δράση
Το 2026 δεν είναι απλώς μια ημερομηνία – είναι η αρχή μιας κρίσιμης περιόδου για την Ελλάδα. Οι προβλέψεις των επιστημόνων είναι σαφείς: Η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει κάθε πτυχή της ζωής μας, από τον καιρό που βιώνουμε καθημερινά μέχρι την οικονομία, τον τουρισμό, τη γεωργία και την υγεία μας.
Ωστόσο, δεν είναι όλα χαμένα. Η δεκαετία του 2050 αποτελεί το σημείο καμπής. Αν δράσουμε τώρα – τόσο σε εθνικό όσο και σε ατομικό επίπεδο – μπορούμε να μετριάσουμε τις χειρότερες επιπτώσεις και να προσαρμοστούμε στη νέα κλιματική πραγματικότητα.
Το μήνυμα είναι σαφές: Η κλιματική κρίση δεν είναι απειλή του μέλλοντος – συμβαίνει τώρα. Η ερώτηση δεν είναι αν θα επηρεαστούμε, αλλά πόσο καλά θα είμαστε προετοιμασμένοι.
